Hoe kijken mensen in de toekomst terug op ons tijdperk? Wij noemen het meestal het informatietijdperk, maar ik kan me voorstellen dat zij er hele andere benamingen voor zullen bedenken. Bijvoorbeeld: Het tijdperk van de monsterbedrijven
Grote multinationals staan al een tijdje in een slecht daglicht bij de meeste mensen. Tabaksproducenten waren misschien wel de eerste die hevige verontwaardiging opwekten, omdat ze welbewust zeer schadelijke producten verkopen en ook nog eens onder de pet hielden hoe schadelijk die eigenlijk zijn. Inmiddels weten we dat zo ongeveer elke industrie op een of andere manier schuldig is aan manipulatie van onderzoek, misleiding van het publiek en maar al te vaak schadelijk voor mens en planeet handelt. Olie, pharma, voedsel, tech; ze naaien je waar je bij staat. Ik leerde ooit dat bedrijven amoreel zijn. Ammehoela. Multinationals zijn entiteiten die voornamelijk immoreel handelen. Monsterbedrijven.
Inlijven die handel
Een van de problemen is dat ze alsmaar kleinere bedrijven inlijven voordat die serieuze concurrentie kunnen vormen. Soms zelfs om een nieuwe uitvinding de kop in te drukken. Het idee dat globalisering de concurrentie ten goede komt kan daarmee wel de prullenbak in. Monopolisten maken de dienst uit.
De laatste tijd staan de tech-bedrijven geheel terecht enorm in de picture. Ze hebben een datamonster gecreëerd en daarmee een gigantisch gevaar voor de democratie, onze privacy en onze burgerrechten. We worden aan alle kanten gevolgd, geprofileerd en gemanipuleerd. Nog erger is dat de politiek deze technieken nu aan het inzetten is om de burger te volgen en onder de duim te houden. En dat gebeurt wereldwijd, vergis je niet. Scary stuff.
Het agri-monster
Maar dit jaar staat misschien wel een nog groter monster op. Pas geleden werd bekend dat de Amerikaanse mededingingsautoriteit de fusie van Bayer en Monsanto heeft goedgekeurd. Eerder was, tot mijn verbazing, de Europese Commissie al akkoord gegaan. Ondanks een miljoen handtekeningen van bezorgde burgers.
Toen ik voor het eerst hoorde dat Monsanto een bedrijf is dat patenten neemt op gewassen, gingen bij mij alle alarmbellen al af. Het is een verstoring van een voorheen prima werkend systeem van gewasverbetering. Iets waar Nederland erg goed in is. Mede omdat hier het kwekersrecht geldt, waardoor telers gebruik kunnen maken van elkaars zaden om positieve eigenschappen van de een te combineren met de ander. Als een bedrijf patent neemt op een bepaald zaad is dat niet meer mogelijk. Een specifieke eigenschap, zoals resistentie tegen een bepaalde ziekte, mag ook niet meer door andere telers worden toegevoegd aan hun eigen komkommers. Dit is de komkommer en daar moet u het mee doen.
Moeder natuur vindt van niet
Dan denk je misschien: Soit, ik vind het een prima komkommer. Snap ik. Maar de veredeling stokt op den duur helemaal als zaden niet meer beschikbaar zijn. Uiteindelijk zul je maar een paar soorten overhouden. En dat is kwalijk. Want de natuur heeft er een handje van om steeds weer op de proppen te komen met nieuwe ziektes en andere manieren om haar cyclus van leven en dood in stand te houden. Dat heet evolutie en dat is haar ding. Jij resistent tegen virus A? Hier heb je virus A-0.2, net ff anders maar je gaat er toch lekker aan dood. Het lijkt me voor iedereen beter als er dan een arsenaal aan deskundigen klaarstaat en dat er nog alternatieve soorten zijn om mee te werken.
De patentenpest
Het patenteren van gewassen heeft nog een andere nare bijwerking. Mensen trekken grenzen, maar daar heeft de natuur geen boodschap aan. Dus het gepatenteerde graan van boer Jan kan zomaar bij boer Piet op de akker terecht komen. Waardoor Piet in de problemen kan komen, want hij heeft er niet voor betaald. En we weten allemaal hoe lekker Amerikanen het vinden om elkaar kapot te procederen. Vooralsnog vrij hypothetisch. Maar met de opkomst van big data en dronegebruik niet ondenkbaar. En natuurlijk TTIP.
Na ons de zondvloed
Had ik al gezegd dat Monsanto ook pesticiden produceert? Maar dat wist je vast al. Het past natuurlijk wel in hun plaatje. Geen respect voor de natuur, ze zien het telen van gewassen als een fabricageproces. Bayer doet in pharma, produceert kunststoffen en ook pesticiden. Het is niet onaannemelijk dat deze bedrijven medeverantwoordelijk zijn voor de enorme teruggang van de insectenpopulatie. Wat nogal ironisch is aangezien veel gewassen afhankelijk zijn van bestuiving door insecten.
Maar ja, multinationals hè. De inzet is winst maken voor de aandeelhouders en bonussen aan de CEO’s uitkeren. Na ons de zondvloed. Die door deze fusie naar alle waarschijnlijkheid weer een stukje dichterbij is gekomen.








