Hier in Oostenrijk, in Graz – een stad waar iedereen wel zou willen wonen, zo schoon en ‘lief’ – is het noodlot neergedaald in de vorm van kogels. Tien doden. Negen kinderen, één lerares. En de dader zelf, Artur A., 21 jaar oud. Hij pleegde zelfmoord op het toilet, na zijn daad.
Na zo’n ramp duurt het nooit lang voor iemand “mobbing” als oorzaak roept. Zo ook hier: Artur A. zou gepest zijn en deze horror zou zijn wraak zijn op de school. “Pesten”, zeggen wij. Klinkt als plagen. Klinkt klein. De term dekt de lading totaal niet. “Ja, hij werd gepest, daarom heeft hij… nou ja, even tien mensen omgelegd.”
Zo makkelijk plakken we verklaringen op onbegrijpelijke daden. Alsof waanzin de kaas op je brood is. Iets wat je prima kunt plaatsen, netjes tussen de boter en de jam.
En terwijl de stad nog rouwt, gebeurt iets raars. Mensen die zeggen niets van geweld te moeten hebben, keren zich met vurige haat tegen de familie van een zekere Artur A. uit de omgeving van Graz. Een naamgenoot. Zelfde voornaam, zelfde initialen, bijna dezelfde woonplaats – verder niets. En nu wordt zijn familie online bedreigd en uitgescholden. Ja, zelfs moorddreigingen zijn erbij. Beeldschermen worden besmeurd met digitale drek. Een internethetze; mobbing in zijn zuiverste vorm, enkel en alleen vanwege een naam en een hoop te snelle aannames.
Artur is machteloos: “Vrienden van mij krijgen berichten waarin staat hoe ziek het is dat ík het ben, terwijl ze me nota bene kennen. Zelfs mensen die mij persoonlijk kennen, denken dat ik het ben, omdat er al zoveel foto’s van mij verspreid zijn. Ik heb doodsbedreigingen gekregen.” [bron]. Ook foto’s van zijn moeder werden op internet gedeeld. En de politie? Die kan niets doen, geen bescherming bieden. Niet zolang er niet écht iets gebeurd is.
Daarom maakt de verkeerde Artur uiteindelijk maar een filmpje. Gaat voor de camera zitten, gezicht doordrenkt van ellende. Hij zegt dat hij niet die ene Artur A. niet is. Dat zijn ouders niks misdaan hebben. Dat het niet hun schuld is. Dat ze hen alsjeblieft met rust moeten laten.

De verkeerde Artur (bron: foto van de televisie tijdens de uitzending van Café Puls, Puls4)
Op deze zonnige donderdagochtend kijk ik naar een fragment van dat filmpje – uitgezonden bij Café Puls, een soort Oostenrijkse Koffietijd op de commerciële zender Puls4 – en ik denk bij mezelf: we zijn het spoor volledig bijster. De weg kwijt. Niet sinds eergisteren. Al véél langer.
Dat zie je aan dingen als dit: cybermobbing, gebaseerd op niets anders dan een naam, een foutieve associatie, een paar gedeelde foto’s. Het is alsof we koste wat kost iemand nodig hebben om boos op te zijn, te dol op het toewijzen van schuld. We willen iemand kunnen aanwijzen en zeggen: “Kijk, dáár zit het kwaad!”
Het is een soort morele bijziendheid. Men tuurt in de afgrond en ziet er een spiegel in. De eigen woede, de eigen lafheid, geprojecteerd op het eerste gezicht dat past in het frame. Vroeger schreven we online stukjes – die toen nog gewoon blogs’ heetten – over buurmannen die te luidruchtig met hun bladblazer in de weer waren. Of over vrouwen in de tram die altijd net iets te hard “Oh nee hè, niet wéér!” riepen. Kleine ergernissen, met een zekere charme. Dat was ooit. Nu zitten we met miljoenen online te blaten, netjes gedesinformeerd door de joelende, maar niets wetende media. En omdat we onze verbittering niet meer kwijt kunnen in de echte wereld, zoeken we maar virtuele slachtoffers voor onze noodzakelijke verwerkingskruistochten.
En daar zit hij dan. Die jongen die toevallig ook Artur heet. Die op dinsdagochtend zijn koffie drinkt, zijn schoenen strikt, nietsvermoedend de deur uitstapt – en ineens persona non grata is. Omdat een naamgenoot het ondenkbare deed en de Grazer – en Oostenrijkse – wereld liet ontsporen.
Misschien moeten we het dáár eens over hebben. Over de haast waarmee we schreeuwen. De gretigheid waarmee we gooien. Niet met stenen, maar met woorden – die vaak nog veel harder aankomen. Misschien moeten we eerst weer eens leren om even stil te zijn. En te luisteren. Echt luisteren.
Ik denk aan de moeder van die verkeerde Artur.
Misschien heeft ze inmiddels wel een Facebookbericht geplaatst.
Iets wanhopigs als: “We zijn ook maar doodgewone mensen, net als jullie…”
Kaal. Eerlijk. En misschien wel de enige, echte (fictieve) waarheid op droevige dagen als deze.

bron: Creatie van ChatGPT (AI in opdracht)







Ik moest (natuurlijk) aan je denken toen ik ’t nieuws hoorde