AI-creatie (door SL)
Ik dacht dat ik even aan het ontspannen was. Bleek ik gewoon mijn hoofd te vullen met vakanties, meningen, nieuwe recepten, betere manieren om te trainen, perfecte ontbijtjes, nieuwsberichten en mensen die op Bali ineens hun ware zelf hebben gevonden. Dat gaat heel sluipend. Je bent moe. Je ploft op de bank. Je pakt je telefoon, want je wilt “even niks”. Dat klinkt onschuldig. Even kijken. Even scrollen. Even bijkomen. Vooral dat woord “even” heeft inmiddels een indrukwekkende carrière gemaakt. Even je mail checken. Even Instagram openen. Even kijken wat iemand bedoelde in die groepsapp. Even het nieuws lezen. Even dat recept opslaan. Even reageren.
Voor je het weet, ben je drie kwartier verder en weet je hoe een onbekende vrouw in Canada haar voorraadkast heeft ingedeeld, dat iemand uit je yogaklas op Bali zit, dat een oud-collega een nieuwe functie heeft en dat er ergens in de wereld weer iets vreselijks is gebeurd waar je ook nog iets van moet vinden.
Daarna leg je je telefoon weg met het gevoel dat je rust hebt genomen. Dat is toch knap.
We hebben van scrollen een soort pauze gemaakt. Alsof ons lichaam zegt: ik zit stil, dus dit zal wel ontspanning zijn. Ondertussen draait ons hoofd gewoon nachtdienst. Het krijgt beelden, meningen, verlangens, zorgen, vergelijkingsmateriaal en reclame in hoog tempo naar binnen geschoven.
Een vriendin op Ibiza. Een onbekende vrouw die in 10 minuten een perfecte gezichtsroutine laat zien. Een nieuwsbericht over oorlog. Een coach die zegt dat je je zenuwstelsel moet reguleren. Een recept met zevenentwintig ingrediënten. Iemand die een marathon loopt. Iemand die stopt met werken en in Portugal gaat wonen. Een vrouw van 58 die eruitziet als 34 en zegt dat het door koud douchen komt.
En jij hangt daar op de bank. In je joggingbroek. Met koude thee.
Dat is geen ontspanning. Dat is prikkelverwerking in horizontale houding.
Ik zeg dit niet vanaf een berg van digitale zuiverheid. Was het maar waar. Ik ken het mechanisme zelf heel goed, mede door mijn werk met vrouwen. De telefoon is voor veel mensen een enorme stressfactor geworden. Dat kleine ding staat altijd open: voor berichten, werk, nieuws, verwachtingen en vergelijkingen. Daarom heb ik hem zelf inmiddels behoorlijk aan banden gelegd. Dat klinkt streng maar ik merkte hoeveel onrust er via dat scherm mijn dag in liep.
Het vreemde is: scrollen voelt vaak wél als rust. Vooral omdat je even niets hoeft te beslissen. Je hoeft geen gesprek te voeren. Geen afwas te doen. Geen werkmail te beantwoorden. Geen moeilijke gedachtegang af te maken. Je hoeft alleen maar met je duim omhoog te bewegen en de wereld komt vanzelf voorbij. Dat is de aantrekkingskracht. Je hoeft nergens heen, maar je bent ook niet echt hier. Je bent niet aan het werk, maar ook niet aan het uitrusten. Je bent niet sociaal, maar ook niet alleen. Je bent niet bezig, maar ook niet stil. Je zweeft ergens tussen kijken, consumeren, vergelijken en verdwijnen. Een soort wachtkamer met wifi.
Soms is dat precies wat je zoekt. Een beetje verdwijnen. Even uit je eigen hoofd. Even niet voelen dat je moe bent, geïrriteerd, leeg, verdrietig of gewoon klaar met de dag. Dan is scrollen heerlijk. Een zachte verdoving met goede belichting.
Alleen is het verraderlijk spul. Want na een drukke dag denk je dat je iets rustigs doet, terwijl je je hoofd nog even langs duizenden indrukken sleept. Je komt niet leger terug, maar voller. Niet helderder, maar waziger. Niet uitgerust, maar vreemd genoeg nog vermoeider.
En dan denk je: waarom ben ik zo onrustig? Nou, misschien omdat je net in vijftien minuten door een warenhuis, een journaal, een modeshow, een zelfhulpseminar, een buurthuis, een familiefeest, een kookprogramma en een existentiële crisis bent gelopen.
We noemen het ontspanning, omdat er geen duidelijke inspanning zichtbaar is. Niemand ziet dat je hoofd in de tussentijd overuren maakt. Je ligt op de bank, dus het zal wel goed zijn. Je hebt een dekentje over je benen, dus dit is officieel rust.
Maar rust is iets anders dan afwezig zijn. Rust vraagt vaak iets waar we slecht in zijn geworden: leegte verdragen. Niets invullen. Niet meteen grijpen naar afleiding zodra er een ongemakkelijk of ‘loos’ moment ontstaat. In de rij. In de trein. Op de wc. Tijdens het koken. Voor de yogales begint. Dertig seconden wachten blijkt tegenwoordig al een mentale beproeving.
We kunnen niet meer gewoon ergens zijn. Er moet iets bij. Een podcast tijdens het wandelen. Een serie tijdens het eten. Muziek tijdens het douchen. Instagram tijdens de reclame. Nieuws tijdens de koffie. Appjes tijdens het tandenpoetsen. Zelfs ontspanning moet tegenwoordig content hebben.
Misschien is dat wel het probleem. We zijn rust gaan verwarren met afleiding. Met vermaak. Met even iets anders. Alleen is iets anders niet automatisch rustiger. Soms is het gewoon een andere ingang naar dezelfde drukte. Ik pak soms mijn telefoon om even niets te hoeven. Vijf minuten later moet ik echter iets vinden van Gaza, granola, botox, opvoeding, iemands burn-out en een jurk die volgens het algoritme “echt Sandy” is. Ja, dank je, algoritme. Fijn dat jij ook al een mening over me hebt.
Het algoritme kent ons beter dan goed voor ons is. Niet op een diep menselijke manier, natuurlijk. Het weet niet wie we zijn. Het weet alleen waar we blijven hangen. Waar we zacht van worden. Waar we jaloers van worden. Waar we bang van worden. Waar we op klikken, terwijl we tegen onszelf zeggen dat we daarboven staan.
Een telefoon is geen ontspanningsmiddel. Het is een winkelcentrum, krant, camera, agenda, bankpas, roddelblad, werkplek, familieberaad, televisiezender, fotoalbum en kleine draagbare onruststoker in één. En toch leggen we hem naast ons op de bank alsof het een kop milde kruidenthee is.
Misschien is het tijd dat we eerlijker worden over wat scrollen nu precies is. Soms is het leuk. Soms is het handig. Soms is het inspiratie. Soms is het verbinding. Soms is het gewoon tijdverdrijf, en daar hoeft ook niet meteen een moreel oordeel overheen. Maar het is niet automatisch rust. Dát is het punt.
Als je moe bent en je gaat scrollen, ben je vaak niet aan het opladen. Je bent jezelf aan het dempen. En dempen kan soms nodig zijn. We hoeven ook niet elk gevoel meteen met een dagboek en een kaars aan te kijken. Sommige dagen zijn gewoon lang, en dan wil je chips en een dom filmpje van een hond die schrikt van zijn eigen staart.
Prima. Maar laten we dat dan ook zo noemen. Niet: ik ben even aan het ontspannen. Meer: ik ben even aan het verdwijnen in een digitaal moeras met uitstekende targeting. Klinkt minder charmant, maar wel eerlijk.
Echte rust is meestal een stuk saaier. Daar zit meteen het probleem. Echte rust heeft geen swipe. Geen beloning. Geen nieuwe informatie. Geen mini-shotje bevestiging. Geen vrouw met perfecte ochtendroutine die zegt dat je leven eenvoudiger wordt als je om vijf uur opstaat.
Echte rust is zitten met je thee zonder dat je er iets naast doet. Naar buiten staren zonder dat het een mindful moment hoeft te heten. Wandelen zonder iets te luisteren. Vijf minuten ongemak overleven zonder jezelf te redden met een scherm.
Dat hoeft geen groot spiritueel inzicht te zijn. Je hoeft er niet meteen een retraite van te maken. Het is al heel wat als je merkt: ik dacht dat ik rust nam, maar ik was mezelf gewoon aan het vullen. Misschien begint ontspanning daar. Met het ongemak verdragen dat er even helemaal niets gebeurt.
Sandy werkt en onderneemt op het snijvlak van leefstijl en persoonlijke ontwikkeling en beweegt zich dagelijks in een wereld van drukte, zelfoptimalisatie en ‘moeten’; iets waar veel vrouwen (en mannen) mee worstelen.
Meer over haar werk is te vinden op www.sancharicoaching.nl.
