Is het nu alwéér vrouwendag?

8 maart 2016 door Lou Bartels

Internationale Vrouwendag. Ik heb er niks mee, net zomin als met Moederdag. Of met Vaderdag. Of met Secretaressedag. Of met Dierendag. Of met de Dag van de Pindarotsjes (ook vandaag). Ik vind ze stuk voor stuk zinloos: waarom zet je al die belangen niet elke dag in de picture? Waarom vecht je niet iedere dag voor je rechten en voor gelijkheid?

Bron: wikipedia.com

Waarom Internationale Vrouwendag?
Wikipedia beschrijft vrouwendag als een dag “in het teken van strijdbaarheid en het gevoel van solidariteit van vrouwen overal ter wereld, […] Het doel is aandacht te vragen voor thema’s zoals economische zelfstandigheid, empowerment, seksueel geweld, zorg en arbeid, discriminatie en racisme.”

Prachtig, maar voor de meeste van de genoemde thema’s hebben we toch al lang een speciale dag? De Europese dag tegen de Mensenhandel (18 oktober), de Internationale dag tegen Racisme en Discriminatie (21 maart), de Dag van de Arbeid (1 mei, in Nederland inmiddels al afgeschaft. Waarom?), de Internationale dag tegen Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen (25 november), etc. Waarom dan ook nog eens een Internationale Vrouwendag?

Een wereldvrouwendag maakt van geen enkel meisje een krachtige vrouw, van geen enkele onderdrukte vrouw een vrijgevochten zelfstandig mens. En al het gejammer over meer vrouwen in topposities en hogere vrouwenquota is mijns inziens ook vrij nutteloos: dwingen werkte als kind al niet.

Gelijke rechten hebben wij al
Gelijke rechten zijn niet gewoon ‘fijne dingen om te hebben’; ze zouden vanzelfsprekend moeten zijn. In grote delen van de wereld zijn ze dat echter nog lang niet en dat is inderdaad iets om voor te vechten. Maar hier hebben we die gelijke rechten in principe wél. Het kan best, een toppositie bereiken, je prestaties voor je laten spreken, hetzelfde verdienen. Voorbeelden te over van vrouwen die dat prima gelukt is. Maar dan wel na hard ‘vechten voor jezelf’ en vooral: pas op latere leeftijd, nadat het tijdperk van kinderen (kunnen) krijgen min of meer afgesloten is.

Vele vrouwen ondervinden dus hinder van het feit dat zíj degenen zijn, die nieuwe mensen op aarde moeten zetten. Bij de bezetting van topposities is ‘men’ juist daar bang voor: neem je een jongere vrouw in de topgelederen op, is er altijd de kans aanwezig dat ze binnen afzienbare tijd uitvalt door zwangerschap. Ook al zégt ze – hoewel daar niet naar gevraagd mag worden – dat dat niet zal gebeuren, dat ze helemaal geen kinderen wil. Verandering is, naast de dood, de enige stabiele factor in een mensenleven.

Been there, done that
Ik was zelf best ver op die vermaarde carrièreladder. Een topbaan in een technisch consultancy-bedrijf, gelijke verdiensten als mijn mannelijke collega’s, uiteindelijk door bedrijfsovername in de directie. Ik heb dan ook altijd geroepen dat ik voor het ter wereld brengen van mijn kinderen nooit of te nimmer meer dan zes weken thuis zou blijven. Daarna moesten ze maar naar een crèche want ik wilde me dan echt weer op mijn werk storten. Anders zou ik gillend gek worden.

Ik had een eigen zaak, vloog om de wereld, verdiende fantastisch. En toen. Werd ik zwanger. Werkte tot vlak voor de geboorte keihard door. Echter, op het moment dat ik mijn manneke in de armen hield, werd alles subiet anders. De hormonen vraten de carrière-breincellen simpelweg op. Ik wilde plots wél thuis blijven, bij mijn kindje. Dat ging niet, dus ging kindje mee in de draagbare kinderwagenbak en sliep achter mijn bureau. Ik gaf hem borstvoeding terwijl ik aan de telefoon hing met cliënten, wiegde hem in mijn draagdoek tijdens managementmeetings. Van lieverlee veranderde ik zelf mijn taken, zorgde ervoor dat ik meer delen van mijn functie thuis uit kon voeren. Lang leve het internet en het online werken. Van loopbaan-boosters en expat-projecten was echter geen sprake meer. Toen kwam dochter en was het – voor dat moment – gedaan met mijn toffe carrière. Met eigen goedvinden. Ik was, totaal onverwacht, toch ineens wél die ‘doorsnee’ vrouw, die zorgzame, op haar kroost gefocuste mama.

Nature – Nurture
Natuurlijk, dat was in dit geval MIJN keuze. Ik was in de luxe positie om daarvoor te kúnnen kiezen. Dat ik thuis kon werken. En ook dat ik, nu mijn kinderen oud en zelfstandig genoeg zijn, mijn loopbaan weer voort kan zetten. Voor (te) veel vrouwen is dat helemaal niet mogelijk. Het is zaak te bewerkstelligen dat vrouwen de gewenste zorg voor hun kinderen met de mogelijkheid tot werken én opklimmen kunnen combineren, maar daar helpt geen vrouwendag wat aan.

Het is nu eenmaal een biologisch feit dat mannen geen kinderen kunnen krijgen. We zijn lichamelijk, hormonaal en cerebraal gelukkig toch echt verschillend. Kinderhersenen zijn nog heel erg vormbaar. Je kunt ze met de opvoeding in een bepaalde richting duwen maar desondanks wordt alles er met het nurture-principe ingegoten. Met de specifieke omgeving en (op)voeding (= nurture) worden ook de geijkte rollenpatronen gewild of ongewild gefixeerd. Alles wat ik zelf doe, geef ik mijn kinderen mee. Door thuis te blijven en de verzorgende rol op mij te nemen, wordt mijn dochter al vroeg gevormd. Zij zal mij hoogstwaarschijnlijk naleven. Doordat een vader voor die allesbepalende tijd de kostwinning op zich neemt, ziet de zoon dat papa het geld voor de familie verdient en zal zijn vader proberen na te leven. Nurture in practice. En juist daarom leef ik hen nu óók uitdrukkelijk voor, dat je die verzorgende rol wél met werk en een toppositie kunt verbinden, zij het wat later, qua leeftijd. Je moet het geheel alleen anders en vooral veel creatiever vorm geven.

De eeuwige statistieken
De statistieken zeggen genoeg: jonge vrouwen zijn hun mannelijke collega’s op school, in vervolgopleidingen en op de universiteit ver vooruit. Meer vrouwen dan mannen in de leeftijdscategorie van 30 tot 40 jaar hebben een universitaire opleiding met succes afgesloten. Vrouwen behalen daarnaast ook evident betere resultaten. Maar uiterlijk een paar jaar na de start in het beroepsleven draait alles om: daar gaat ’t voor jonge vrouwen op grond van hun theoretische baar-functionaliteit bergafwaarts en voor jonge mannen op grond van hun hoogstwaarschijnlijk ononderbroken arbeidscapaciteit omhoog. Mannen verdienen zo meer dan vrouwen, ze vormen het merendeel der leidinggevenden. Tegelijkertijd blijft onbetaald werk (huishouding, kinderopvoeding, verpleging van oudere familieleden etc.) voornamelijk een vrouwending.  Jonge vaders die met ouderschapsverlof gaan en dan een deeltijdbaan nemen omdat kinderopvoeding en -verpleging niet enkel iets voor de moeder is, zijn nog steeds uitzonderingen.

Bron: Pixabay.com

Diezelfde statistieken laten zien dat vrouwen carrière-technisch minstens tien jaar teruggeworpen worden als ze – net als ik – besluiten, wél kinderen te krijgen. Als ze werken, dan overwegend in deeltijd. Mannen prefereren, eenmaal op de chef-etage aanbeland, vanzelfsprekend hun geslachtsgelijken als collega’s: soort zoekt soort. Alleen zou dat ‘soort’ eigenlijk ‘mens’ moeten zijn en niet ‘man’. Vrouwen die écht naar de top willen, die hun hormonen én de mannen op hun weg naar de top de baas zijn en de nodige prestaties leveren, die vrouwen komen er echt wel, zij het vaak ‘wat later’. Er staan wel degelijk vrouwen bovenaan de ladder. Alleen zijn dat er om duidelijke redenen én zelf gemaakte keuzes (ons voorrecht) nog steeds veel minder dan mannen.

Verder kijken dan carrière
Als we het over internationale vrouwendag hebben, moeten we naar mijn mening verder kijken. Vrouwen in de westerse wereld gaat ’t eigenlijk al heel goed. Hebben wíj deze vrouwendag voor onze rechten hier nodig? Of kijken we echt ‘Internationaal’? Op Internationale Vrouwendag denk ik eerder aan die vrouwen in India die massaal verkracht worden. Aan het aborteren van vrouwelijke foetussen omdat de ouders later niet voor het huwelijk van hun dochters willen betalen. Aan de verbranding van weduwen en de verminking van vrouwen die door bijvoorbeeld verkrachting in ongenade gevallen zijn. Aan kindbruiden en aan de meest gruwelijke besnijdenissen. Aan vrouwenonderdrukking en minderwaardigheid op basis van religie. Aan het ontbreken van kiesrecht. Aan gedwongen ondergeschiktheid. Of bijvoorbeeld aan China, waar door de éénkindpolitiek inmiddels gebrek is aan miljoenen vrouwen en de georganiseerde bruidenroof een serieus probleem is. Topjes van ijsbergen.

Elke dag nadenken
Als we denken dat we met wéér een vrouwendag aan al deze ellende wat kunnen veranderen, zijn we naïef. Het gaat erom dat we met ons allen (!) beter met en naast elkaar kunnen leven. Elkaar op basis van ons mens-zijn met respect bejegenen en waarderen, níet enkel op basis van geslacht. En het gaat er vooral om dat we niet alleen op één specifieke dag maar íédere dag vechten tegen alle voornoemde misstanden hier en elders op deze wereld. Op een dag als deze zouden we juist daar eens heel bewust over na moeten denken. Dan heeft International Women’s Day toch nog zin.

Ik ben niet tegen een Internationale Vrouwendag.
Ik ben voor een Internationaal Gelijkwaardig Mensenleven.