Omdat ik al tijden een Museumkaart en een We Are Public-pas heb, maar van beide veel te weinig gebruik maak, zal ik vanaf nu regelmatig over mijn uitstapjes schrijven. Geen recensies, maar mijn persoonlijke ervaringen. Misschien kan ik hiermee anderen inspireren om ook eens wat vaker iets cultureels te doen.
“Dit is een zelfportret van de jonge Helmut Newton, wat weten jullie al van hem?” vraagt gids Brian aan het begin van de tentoonstelling. Ik zag een foto van een stoere vrouw en ik zag dat op donderdag- en vrijdagavond gratis rondleidingen in Foam zijn dus ik besloot eens langs te gaan. Dat was ongeveer mijn voorbereiding maar gelukkig ben ik niet de enige die volledig onvoorbereid is want de andere twee vrouwen en twee mannen weten blijkbaar ook nog niet precies wat hun te wachten staat.
Brian vraagt ons rond te kijken in de eerste ruimte en te vertellen wat ons opvalt. Het zijn allemaal foto’s van vrouwen die mooie kleding aanhebben en die vooral door hun emotieloze blik, meer op poppen dan op mensen lijken.
Newton is in zijn eentje op achttienjarige leeftijd vanuit Duitsland uit de oorlog gevlucht. Zijn moeder kocht een ticket voor hem op een boot die naar het Verre Oosten ging. Uiteindelijk kwam hij in Australië terecht. Het beeld van zijn moeder herken ik in de foto’s, onbereikbaar en ogenschijnlijk onaangedaan.
Newton was dus vooral een reclame- en modefotograaf. In de volgende zaal wordt dat nog duidelijker en ik herken zo langzamerhand steeds meer foto’s, waaronder die van delen van het menselijk skelet voor een sieradencampagne. Een verdieping hoger hangen de bekendste foto’s. Stoere vrouwen, bijna als vechters, klaar voor het duel.
Ik ben weer in de jaren 80-90, de tijd van de supermodellen: Cindy Crawford, Helena Christensen, Claudia Schiffer, Naomi Campbell, Karen Mulder enzovoort. Mijn hele slaapkamer was behangen met dit soort kunstfoto’s uit modebladen. Ik herken ineens heel veel foto’s alleen vroeger waren die modellen voor mij veel interessanter dan de fotograaf.
Zijn deze foto’s nu vrouwvriendelijk of niet? Sterke, onbereikbare vrouwen maar altijd die associatie met sex. Alhoewel, als puber zag ik vooral die sterke onbereikbare vrouwen maar dat seksuele was van ondergeschikt belang.
Newton zegt in een film dat hij zijn eigen fantasie verbeeldt: “Als een model zegt ‘dat past niet bij me’, dan zeg ik dat ik niet geïnteresseerd ben in haar persoonlijkheid. Ze moet gewoon verbeelden wat ik in mijn hoofd heb.” Daar heb je zijn worsteling; Hij wilde die vrouwen volledig naar zijn hand zetten maar desondanks drong hun persoonlijkheid door in de foto’s en zagen veel meisjes een voorbeeld in die vrouwen. Een topmodel die meer is dan alleen mooi, die ook nog persoonlijkheid heeft. Dat had je toen nog!
Op de bovenverdieping hangen foto’s van kunstenaars van nu, geïnspireerd op het werk van Newton. Prachtige foto’s, een welkome aanvulling en eindelijk eens een man naakt èn kwetsbaar.
Newton’s foto’s zijn stuk voor stuk een verhaal, niet perfect, niet eenduidig. Ga daarom vooral naar deze tentoonstelling.
