De discussie rond de uitspraken van minister Stef Blok loopt hoog op. Ik heb me er ook aardig over opgewonden en schreef dat van me af met dit artikel. Er zijn een paar dingen die me opvallen aan de argumenten van zijn medestanders.
Ten eerste dragen ze de hele tijd allerlei oorlogen en genocides aan. Maar daar zijn verschillende oorzaken voor geweest. Ordinaire landjepik en/of machthebbers die de schuld van economische problemen afschuiven op een bepaalde bevolkingsgroep. Religie zou je nog kunnen noemen, maar ik denk dat je die uiteindelijk wel kunt onderbrengen in een van die andere twee.
Het tweede argument in de discussie is dat genetische aspect. De mens zou van nature bang zijn voor vreemden, want dat is evolutionair logisch. Maar dat is hooguit de helft van het verhaal. In NRC schrijft Lucas Brouwers: “Mensen binden zich gemakkelijker aan ‘vreemden’ dan elke andere diersoort en zodoende is de moderne mens een genetische hutspot.” Ook dat is evolutionair logisch, want samen sta je sterk. Bovendien voorkomt het inteelt. Als iedereen maar binnen zijn eigen stam was gebleven, waren we allang uitgestorven. Of tenminste niet zo geavanceerd geworden als we nu zijn.
De vraag is ook wat de werkelijke waarde van die genetische aspecten is. Deze twee conflicteren in elk geval al met elkaar. Maar er is meer aan de hand. In 1993 laaide er een discussie op over het zogenaamde agressie-gen. Dat bestaat helemaal niet, het ging om de ontdekking van een defect in een bepaald gen bij een groep zeer agressieve mannen. Waarbij de onderzoeker zelf noteerde: “Er is geen sprake van een eenvoudige oorzaak-gevolgrelatie.” Met andere woorden; er zijn meer factoren die meespelen. In dat kader kun je met enige zekerheid stellen dat niet iedereen met dat defect zich zeer agressief zal gaan gedragen. Er zal een grote nurture-component in zitten. Mensen die liefdevol zijn opgevoed, het goede voorbeeld en goed onderwijs hebben gekregen en zich in het algemeen vrij hebben kunnen ontplooien, zullen ondanks dat defect niet zo snel een ander de hersens inslaan. Genetica is sowieso nooit een wet van meden en perzen. Als jij een erfelijke afwijking hebt, betekent dat niet per se dat je ziek wordt. Omdat allerlei omgevingsfactoren ook meespelen. Als me één ding duidelijk is geworden tijdens mijn research voor dit artikel, is dat genen bepaald niet allesbepalend zijn.
Wat mij beangstigt aan de discussie, aan het hele discours van de laatste tijd, is dat het normaal lijkt te zijn geworden om het over rassenscheiding te hebben. Want dat is volgens velen evolutionair logisch. Het gaat steeds verder; ging het eerst nog over cultuur, nu gaat het al over genen. Alsof mensen geen vrije wil hebben, niet in staat zijn zich aan te passen en te leren.
Dat is geen onschuldige gedachtegang. Het creëert een giftige sfeer en het nestelt zich diep in ons collectieve bewustzijn. Voortbordurend op bizarre uitspraken van politici (in spe) in de afgelopen tijd, kun je zeggen dat de Marokkaanse jongen leert dat hij hoe dan ook voor galg en rad opgroeit. Het donkere kind leert dat ze altijd dommer zal blijven dan het blanke klasgenootje (sic). Het leert mensen dat ze machteloos zijn. En dat is in alle opzichten onmenselijk.
“To be rendered powerless does not destroy your humanity. Your resilience is your humanity. The only people who lose their humanity, are those who believe they have the right to render another human being powerless.” (quote: Hanna Gadsby in Nanette)








