Beste Lisette van den Beld,
Ik las jouw brief als reactie op het jeugdjournaal item over de Cito-toets. Ook onder mijn vrienden veelvuldig gedeeld. Meteen denk ik aan een toespraak van een niet-Nederlander die ik ooit hoorde op een netwerkbijeenkomst: “In Nederland moet alles gemiddeld zijn. Alles is oké, maar niks is uitmuntend”. Wij als Nederlanders mogen dan bekend staan om ons geen blad voor de mond nemen. Toch blijft ons eeuwige motto; ‘Doe maar normaal dan doe je al gek genoeg’.
Waarom moeten kinderen minder trots zijn op hun prestatie omdat andere kinderen het minder doen? En waarom zouden kinderen zich minder voelen omdat een klasgenoot wél hoog scoort? Je kunt je inderdaad afvragen of dat eeuwige toetsen met cijfers vanaf het moment dat ze naar school gaan wel zo verstandig is. Maar kinderen met een lage score net zo prijzen als kinderen met een hoge score is net zoiets als bij een hardloopwedstrijd iedereen een gouden medaille geven. Als jij een persoonlijk record hebt gehaald ben je daar superblij mee en tegelijkertijd gun je de winnaar die gouden medaille. Dat geldt ook voor kinderen.
Op de basisschool was ik een keer met mijn klas bij het tv-programma Hints. Dit was de eerste (en tevens laatste) keer dat ze dit met kinderen deden. Mijn klas stond ruim voor, maar met de laatste vraag zorgde de presentator ervoor dat de stand gelijk werd. Waarschijnlijk dacht hij op deze manier alle kinderen blij te kunnen maken. Hij vergat alleen dat die kinderen heel erg hun best deden, daar ook succes mee behaalden en dan tóch niet mochten winnen, omdat de presentator ineens de spelregels veranderd had. Anders zou het ‘zielig’ zijn voor de verliezende kinderen. Het gevolg was dat een jongetje uit mijn klas keihard begon te huilen en uitriep dat hij het niet eerlijk vond. De aflevering is nooit uitgezonden. Waarschijnlijk vanwege het rare einde.
Dat kinderen met een lager schooladvies zich minder voelen, komt niet door het prijzen van hoge cijfers bij andere kinderen, maar doordat alle schoolvakken die belangrijk gevonden worden iets met taal of rekenen te maken hebben. Sport, creativiteit, leiderschap, sociale vaardigheden – en ik kan zo nog wel een aantal kwaliteiten opnoemen – tellen allemaal niet echt mee.
Ik heb regelmatig theater-, zang- of muziekworkshops gegeven op vmbo-scholen en hoor vaak uitspraken als: “Ik kan toch niks.” Als ik dan een beetje verder vraag, blinken ze vaak wel uit in een sport, kunnen heel goed tekenen, of schrijven thuis hele mooie liedjes. Bij de workshops aanwezige docenten zijn vaak blij verrast om deze kant van hun leerlingen ook eens te zien.
Misschien kunnen we eens iets meer belangstelling hebben voor de kwaliteiten die mensen wel hebben en dit niet alleen maar afdoen als ‘leuke hobby’s, maar school blijft nummer één’. En die uitblinkers op de cito-toets? Geef hen alsjeblieft óók de credits die ze verdienen. Het is tenslotte een hele knappe prestatie om nul fouten te hebben. Dat mag in het jeugdjournaal.
Vriendelijke groeten,
Annemarie Libbers
Creatieve duizendpoot met hart voor het talent dat in iedere mens te vinden is!!
Mooie brief maar je hebt me niet helemaal goed begrepen. Ik vind dat iedereen applaus verdient als hij of zij gepresteerd heeft. Maar wat ik nu zie gebeuren is dat het lijkt alsof presteren gelijk staat aan een hoog niveau. En dat vind ik niet eerlijk. Ook kinderen die geen foutloze citotoets maken zetten een hele mooie prestatie neer als zij het niveau halen dat de juf/meester voorspeld heeft of als ze wellicht net iets hoger scoren als dat voorspeld was.
En mijn brief is gebaseerd op de gevoelens van leerlingen waarmee ik dagelijks geconfronteerd wordt. Er is een hele groep mensen in Nederland die minderwaardig over zichzelf denken qua opleidingsniveau/werkniveau en dat heeft weer alles te maken met de koppeling prestatie/hoog niveau. Dit moet doorbroken worden omdat iedereen in onze maatschappij belangrijk is. Geen notaris zonder receptioniste/telefoniste, geen arts zonder verplegers, geen bedrijfspanden, ziekenhuizen en scholen zonder schoonmakers enz enz.
Maar als belangrijkste nog blijf ik erbij dat de cito een meetinstrument is om het niveau van het kind te bepalen (of het een goed instrument is hou ik me nu even ver van) en het is geen prestatietoets. En voor een uitslag van een meetinstrument applaudiseer je voor iedereen die het op zijn/haar eigen niveau goed heeft gedaan of voor niemand.
Ik begrijp je reactie Lisette, maar ben het wel met Annemarie eens. Het lijkt wel of je niks meer mag of kan vieren omdat je anders anderen tekort doet.
Of het item van het Jeugdjournaal nou echt zo slecht was betwijfel ik ook. Hadden ze dan in de beperkte tijd dat zo’n item duurt een kind voor de camera moeten zetten dat roept dat hij/zij zich gewaardeerd en blij voelt ondanks de lagere score en toch trots is? Lijkt me een uitdaging en hoe je het ook wendt of keert het kind met een score van 0 fout heeft meer nieuwswaarde.
Ik denk wel dat ons onderwijs teveel gebaseerd is op moeten scoren en dat er veel meer aandacht moet zijn op school, maar vooral ook thuis, voor het feit dat je best doen voldoende is en je dan trots kan zijn, los van wat je uiteindelijk presteert. Iedereen heeft zijn eigen sterke kanten en dat zou veel meer benadrukt moeten worden. Mijn dochter had vorig jaar een leraar die in de klas een kind toeriep ‘als je zo door gaat ga je naar het VMBO’. Dat is 100x zo erg dan dit item van het Jeugdjournaal. Het betrof niet mijn kind, maar ik heb de leraar er wel op aangesproken. Of ouders die het niveau van hun kind niet accepteren en ruzie met school gaan maken, omdat het advies toch echt omhoog moet. Wat voor signaal geef je dan af?
Ik ben het met je eens Lisette dat iedereen gewaardeerd moet worden en iedereen evenveel waardering verdient. Misschien de putjesschepper nog wel meer dan de CEO. Maar die waardering moet in de eerste plaats thuis en op school beginnen en dat mis ik in het hele verhaal.
Dankjewel voor je reactie Lisette en ik had je wel begrepen hoor. Ik vond het item van het jeugdjournaal eigenlijk wel leuk en ik vond het ook wel eens leuk dat iemand geprezen werd om haar 0 fouten en de kinderen die hoger hadden gescoord dan verwacht ook. In mijn ervaring worden namelijk vooral altijd de meest spontane extraverte babbelkousen geïnterviewd. Dit is weer eens wat anders.
Ik denk bovendien dat onzekerheid ook een beetje bij tieners hoort. Elke tiener kent het er niet bij horen en anders zijn dan de rest. De één iets beter dan de ander maar dat heeft niks met schoolniveau te maken. Die onzekerheid wordt niet minder door anderen minder te prijzen, die wordt wel minder door hen ook eens de kans te geven om ergens in uit te blinken, wat dat dan ook is.